ผ้าไหมลายสาเกต อัตลักษณ์แห่งความสามัคคีของชางร้อยเอ็ด

สื่อสารมวลชนเผยแพร่ภาพของ นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ที่ได้โทรไปแสดงความยินดีกับ นายลอว์เรนซ์ หว่อง ในโอกาสที่ได้รับการเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ ซึ่งในวันนั้น ‘นายกฯ อิ๊งค์‘ ยังคงคอนเซ็ปต์ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” แต่ในวันนี้โดดเด่นกว่าทุกวันที่ผ่านมา เพราะเสื้อที่ใส่นั้นเป็น “ผ้าไหมสาเกต” ที่ถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวร้อยเอ็ดทุกคน เพราะไม่ได้เป็นเพียงแต่ผ้าเท่านั้น ผ้าไหมสาเกต ยังคงเป็นเครื่องแสดงถึงอัตลักษณ์ความสามัคคีของชาวร้อยเอ็ดให้เป็นหนึ่งเดียว ส่วนเรื่องราวอย่างไรนั้น คนคลองกระแชง NBT CONNEXT จะเล่าให้ฟัง

.

หลายคงอาจยังไม่ทราบว่า จังหวัดร้อยเอ็ด แรกเริ่มเดิมทีนั้นมีชื่อว่า “สาเกตนคร”  ตั้งอยู่กึ่งกลางของภาคอีสานมานานกว่า 200 ปี ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์และเจริญรุ่งเรืองมากในยุคนั้นมีผู้คนเข้ามาตั้งบ้านเรือนอาศัยอยู่มาก มีประตูเข้าเมือง 11 ประตู และมีเมืองขึ้น 11 เมือง ที่สำคัญมีลุ่มแม่น้ำไหลผ่านหลายสาย เช่น แม่น้ำชี แม่น้ำยัง ลำน้ำเสียว ลำน้ำพลับเพลา ลำน้ำเตา และแม่น้ำมูลยังครอบคลุมพื้นที่ทางตอนใต้ของจังหวัดอีกด้วย จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้พื้นดินของเมืองร้อยเอ็ด มีความชุ่มชื่น อุดมสมบูรณ์เหมาะต่อการเพาะปลูกหรือการกสิกรรม อาชีพประชากรส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพทำนาเป็นอาชีพหลักปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเป็นอาชีพเสริม มีการสืบทอดวัฒนธรรมการทอผ้ามาจากบรรพบุรุษในอดีตจนถึงปัจจุบัน กลุ่มชนที่อยู่ในเมืองร้อยเอ็ด ประกอบด้วยชน 5 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มไทยอีสาน กลุ่มไทย-ลาว กลุ่มไทยเขมร กลุ่มไทย-ส่วย และ กลุ่มภูไท
.
ผ้าไหมที่พบในจังหวัดร้อยเอ็ดส่วนมากเป็น ผ้าซิ่น (ผ้าถุงผู้หญิง) ผ้าโสร่ง (ผ้านุ่งผู้ชาย) สไบ ผ้าพื้น ผ้าขาวม้า และ ผ้าปูม  ผ้าซิ่น หรือผ้าถุง เป็นเครื่องแต่งกายผู้หญิง ผ้าซิ่นไหมส่วนมากจะสวมใส่ในโอกาสสำคัญหรือในงานประเพณีต่างๆ เช่น ประเพณีบุญผะเหวด บุญกฐิน งานสมรส โดยเฉพาะผ้าไหมมัดหมี่ถือเป็นเครื่องแต่งกายที่มีลวดลายอันสวยงามมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่โดดเด่น โดยในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ดพบหลายลายที่สืบทอดมาตั้งแต่โบราณ โดยลายมัดหมี่ที่ทอสืบทอดมามีหลายลายด้วยกัน เช่น ลายขอ ลายบักจับ ลายนาคน้อย ลายคองเอี้ย ลายโคมห้า ลายโคมเจ็ด ลายโคมเก้า เป็นต้นซึ่งแต่ละลายเป็นลายผ้าไหมมัดหมี่โบราณของท้องถิ่นที่แยกกันอยู่ในผ้าแต่ละผืน
.
“ผ้าไหมลายสาเกต” คือ ผ้าไหมที่ประกอบด้วยลายผ้าที่เป็นอัตลักษณ์ในการทอผ้าไหมของ จ. ร้อยเอ็ด ที่ได้นำเอาลายมัดหมี่พื้นบ้าน 5 ลาย ที่นิยมทอในกลุ่มชนที่อยู่ในเมืองร้อยเอ็ดมาทอต่อกันในผ้าผืนเดียวกัน เปรียบเสมือนเป็นการหลอมรวมความสามัคคีของชาวร้อยเอ็ดให้เป็นหนึ่งเดียว โดยแต่ละลายจะทอคั่นด้วยผ้าสีพื้นสีดอกอินทนิลบก (สีชมพูอมม่วง) ซึ่งเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดร้อยเอ็ด ลายมัดหมี่พื้นบ้าน 5 ลาย ที่ประกอบในผ้าสาเกต ได้แก่ ลายโคมเจ็ด ลายนาคน้อย ลายคองเอี้ย ลายหมากจับ ลายค้ำเพา ลวดลายทั้ง 5 ลายนี้ ได้นำมาประยุกต์ไว้ในผ้าผืนเดียวกันและได้มีการประกาศชื่อลายนี้ว่า คือ “ลายสาเกต” เป็นผ้าเอกลักษณ์ประจำ จ.ร้อยเอ็ด เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2544
.
ผ้าไหมสาเกตเป็นผ้าไหมมัดหมี่ ประกอบด้วยลวดลายมัดหมี่พื้นบ้าน 5 ลาย

ลายโคมเจ็ด หมายถึง โคมไฟส่องสว่างสู่ความรุ่งเรือง ความอุดมบูรณ์ ความเพิ่มพูนของผลผลิต ตลอดถึงการอยู่ดีกินดีของชาวร้อยเอ็ด

ลายนาคน้อย หมายถึง ลายนาคพ่นน้ำ เป็นลัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ ชุ่มชื้น ฝนตกต้องตามฤดูกาลยังความอุดมสมบูรณ์แก่ไร่นา

ลายคองเอี้ย หมายถึง ลักษณะของสายน้ำที่เอื้ออำนวยต่อวิถีชีวิตความเป็นอยู่และการประกอบอาชีพเกษตรกรรมของชาวร้อยเอ็ด

ลายหมากจับ (หมากจับเป็นชื่อพืชชนิดหนึ่ง) หมายถึง ความประทับใจ (จับจิตจับใจ) เมื่อใครได้มาพบเห็นความมีน้ำใจของชาวร้อยเอ็ดแล้วอยากจะไปมาหาสู่ตลอดไป

ลายค้ำเพา เป็นลายเส้นตรงประกอบด้วยเส้นสองเส้น หมายถึง ความซื่อตรงมุ่งมั่น เข้มแข็ง คงทน ความยั่งยืนแห่งมิตรภาพของชาวร้อยเอ็ด

ทั้ง 5 ลายนี้ จะมีขนาดใดก็ได้ แต่การทอจะต้องให้ลายนาคน้อยอยู่ตรงกลาง และลวดลายเหล่านี้จะคั่นด้วยผ้าพื้นสีดอกอินทนิลบก
.
ผ้าไหมสาเกตผลิตจากเส้นไหมที่ได้จากหม่อนในพื้นที่ร้อยเอ็ด ซึ่งมีคุณภาพดี การเลี้ยงไหมและการดูแลรักษาใบหม่อนเป็นไปตามภูมิปัญญาท้องถิ่น นอกจากนี้ การย้อมสีของผ้าไหมจะใช้ทั้งสีธรรมชาติ เช่น ฝาง ครั่ง แก่นขนุน และสีย้อมจากพืชพื้นถิ่นอื่นๆ เพื่อให้ได้สีที่มีความทนทานและงดงาม
.
ในแวดวงคนชอบผ้าไทย ซึ่งนอกจากผ้าไหมแพรวา ของดีจากเมืองน้ำดำ กาฬสินธุ์ ที่ติดลมบนไปนานแล้ว ผ้าไหมลายสาเกต เป็นอีกตัวเลือกหนึ่งที่ผู้คนไม่เคยมองข้ามได้เลย ด้วยราคาที่เบากว่าแต่ความสวยงดงามและกรรมวิธีการทำไม่ต่างกัน ที่สำคัญใส่สวย ใส่สบาย ใส่ในชีวิตประจำวันได้ ออกแบบได้ง่ายจึงเป็นอีกทางเลือกที่ไม่ควรมองข้าม
.
สุดท้ายขอชี้เป้า แอบไปสืบมาผ้าไหมสาเกตที่ ‘นายกอิ๊งค์’ ใส่ มาจากกลุ่มยายดาว บ้านตาหยวก หมู่ที่13 ตำบลทุ่งหลวง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เชิญตามรอยกันได้เลย

#nbtconnext  #ร้อยเอ็ด #ผ้าไทย #ผ้าไทยใส่สนุก #ผ้าไหมสาเกต #สวย #ใส่สวย #นายกรัฐมนตรี


image รูปภาพ
image

Line

คะแนนโหวต :
StarStarStarStarStar